گامی برای تقویت بخش خصوصی، کاهش وابستگی به دولت و ایجاد پیوند مؤثر میان حاکمیت و جامعه حرفهای صنایعدستی
اصفهان – دوم شهریور ۱۴۰۵
نخستین دوره انتخابات تشکیل تشکل حرفهای صنایعدستی استان اصفهان، روز دوم شهریورماه ۱۴۰۵ در سالن اجتماعات دانشگاه هنر اصفهان برگزار شد؛ رویدادی که میتوان آن را یکی از گامهای مهم در مسیر سازماندهی جامعه حرفهای صنایعدستی استان و حرکت از ساختارهای صرفاً دولتی به سمت مشارکت سازمانیافته بخش خصوصی و جامعه هنری در سیاستگذاری، تصمیمسازی و توسعه صنایعدستی دانست.
این انتخابات با حضور دکتر کرمزاده، مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان اصفهان، دکتر عبدالهی معاون میراث فرهنگی و صنایعدستی، خانم دکتر ایزدی رئیس کمیسیون گردشگری و صنایعدستی اتاق بازرگانی اصفهان و جمعی از پیشکسوتان، هنرمندان، تولیدکنندگان و فعالان صنایعدستی استان برگزار شد و با استقبال جامعه هنری و حرفهای صنایعدستی از شهرهای مختلف استان همراه بود.
شکلگیری یک مطالبه قدیمی؛ حضور واقعی بخش خصوصی در تصمیمسازی
صنایعدستی اصفهان تنها یک حوزه تولیدی یا اقتصادی نیست؛ بخشی از هویت فرهنگی، تاریخی و هنری این استان و یکی از مهمترین ظرفیتهای اقتصاد فرهنگی کشور به شمار میرود. با وجود این ظرفیت، طی سالهای گذشته بخش قابل توجهی از فعالیتهای مرتبط با صنایعدستی به حمایتها، مجوزها، برنامههای دولتی و سیاستهای دستگاههای اجرایی وابسته بوده است.
تداوم چنین ساختاری، اگرچه در دورههایی برای حمایت از هنرمندان ضروری بوده، اما در بلندمدت میتواند موجب کاهش ابتکار عمل بخش خصوصی و جامعه حرفهای شود.
تشکیل تشکل حرفهای صنایعدستی را باید در همین چارچوب تحلیل کرد؛ یعنی حرکت از «حمایت از هنرمند» به سمت «توانمندسازی هنرمند و مشارکت دادن او در فرآیند تصمیمگیری».
این تشکل میتواند زمینهای فراهم کند تا هنرمندان، تولیدکنندگان، صادرکنندگان، فعالان بازار، طراحان و سایر فعالان حرفهای صنایعدستی، صرفاً دریافتکننده سیاستها و حمایتهای دولتی نباشند، بلکه خود نیز در شکلگیری سیاستها و برنامههای این حوزه نقش داشته باشند.
اصل ۴۴؛ مبنای حرکت به سوی اقتصاد متکی بر بخش خصوصی
یکی از مهمترین مبانی این رویکرد را میتوان در اصل ۴۴ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و سیاستهای کلی مرتبط با آن جستوجو کرد؛ رویکردی که بر تقویت بخشهای غیردولتی اقتصاد، توسعه فعالیتهای بخش خصوصی و کاهش تصدیگری مستقیم دولت تأکید دارد.
در حوزهای مانند صنایعدستی، اجرای واقعی این رویکرد به معنای حذف نقش دولت نیست؛ بلکه به معنای تغییر نقش دولت از تصدیگر و مجری مستقیم به سیاستگذار، ناظر، تسهیلگر و پشتیبان است.
در چنین الگویی، دولت باید مسیر فعالیت را هموار کند و بخش خصوصی و تشکلهای حرفهای، بخش مهمی از اجرای برنامهها، توسعه بازار، آموزش، صادرات، برندسازی، شبکهسازی و حل مسائل صنفی را بر عهده بگیرند.
از این منظر، تشکیل تشکل حرفهای صنایعدستی استان اصفهان میتواند یک نمونه عملی از تلاش برای تحقق همین تغییر رویکرد باشد.
چرا تشکل حرفهای اهمیت دارد؟
صنایعدستی استان اصفهان جامعهای گسترده و متنوع دارد؛ از هنرمندان و استادکاران پیشکسوت گرفته تا تولیدکنندگان جوان، طراحان، کارآفرینان، صادرکنندگان، فعالان فروش و تجارت الکترونیک و مجموعههای آموزشی و دانشگاهی.
طبیعی است که نیازهای این گروهها یکسان نباشد.
یک هنرمند ممکن است با مشکل تأمین مواد اولیه مواجه باشد، تولیدکننده دیگری دغدغه بازار فروش داشته باشد، صادرکننده با مسائل گمرکی و نقلوانتقال مالی روبهرو باشد و هنرمند جوان نیازمند آموزش برندینگ و فروش دیجیتال باشد.
بنابراین، وجود یک ساختار حرفهای و منتخب میتواند این مسائل پراکنده را به مطالبات منسجم و قابل پیگیری تبدیل کند.
تشکل حرفهای میتواند حلقه واسط میان جامعه صنایعدستی و دستگاههای تصمیمگیر باشد؛ حلقهای که صدای فعالان واقعی این حوزه را به مدیران منتقل کرده و در مقابل، سیاستها و برنامههای دولتی را نیز برای جامعه حرفهای تبیین کند.
استقبال هنرمندان؛ نشانه شکلگیری یک مطالبه اجتماعی
یکی از مهمترین نکات این انتخابات، حضور و استقبال هنرمندان و فعالان صنایعدستی از شهرهای مختلف استان اصفهان بود.
این استقبال را نباید صرفاً به عنوان مشارکت در یک فرآیند انتخاباتی تلقی کرد. حضور فعال جامعه صنایعدستی میتواند نشانه آن باشد که بدنه حرفهای این حوزه، بیش از گذشته به ضرورت داشتن یک ساختار منسجم، نمایندگی حرفهای و امکان مشارکت در تصمیمگیریها احساس نیاز میکند.
استان اصفهان نیز به دلیل گستردگی جغرافیایی و تنوع رشتههای صنایعدستی، نیازمند ساختاری است که تنها محدود به مرکز استان نباشد و بتواند مسائل هنرمندان شهرستانها را نیز در فرآیند تصمیمسازی وارد کند.
از این منظر، مشارکت هنرمندان شهرهای مختلف در این انتخابات، اهمیت ویژهای دارد؛ زیرا تشکل حرفهای زمانی میتواند موفق باشد که نماینده واقعی جامعه صنایعدستی استان باشد، نه صرفاً نماینده بخشی از فعالان یک شهر یا یک رشته خاص.
پیوند دولت و بخش خصوصی؛ نه تقابل، بلکه همکاری
یکی از مهمترین دستاوردهای مورد انتظار از شکلگیری این تشکل، ایجاد یک رابطه جدید میان دولت و بخش خصوصی است.
این رابطه نباید بر مبنای وابستگی شکل بگیرد و از سوی دیگر نباید به تقابل دولت و بخش خصوصی منجر شود. مدل مطلوب، همکاری و تقسیم مسئولیت است.
در این مدل:
دولت باید سیاستگذاری، نظارت، حمایت زیرساختی، تسهیل صدور مجوزها، دیپلماسی فرهنگی و اقتصادی و حمایت از توسعه بازارهای بینالمللی را دنبال کند.
تشکل حرفهای نیز میتواند نمایندگی جامعه حرفهای، شناسایی مشکلات، ارائه پیشنهادهای کارشناسی، آموزش، شبکهسازی، توسعه بازار، ایجاد ارتباط میان تولیدکننده و خریدار، کمک به صادرات و انتقال مطالبات فعالان به دستگاههای اجرایی را بر عهده بگیرد.
در چنین ساختاری، هنرمند دیگر تنها منتظر حمایت دولتی نمیماند؛ بلکه به عضوی فعال در یک شبکه اقتصادی و حرفهای تبدیل میشود.
کاهش وابستگی؛ از دریافت حمایت به ایجاد توان اقتصادی
یکی از اهداف مهم چنین تشکلی باید کاهش وابستگی اقتصادی فعالان صنایعدستی به منابع و حمایتهای دولتی باشد.
این هدف به معنای کنار گذاشتن حمایت دولت نیست. در بسیاری از حوزهها، بهویژه میراث فرهنگی و صنایعدستی، حمایت حاکمیتی همچنان ضروری است. اما حمایت زمانی اثربخش خواهد بود که به ایجاد توانایی برای فعالیت مستقل منجر شود.
برای نمونه، به جای آنکه یک هنرمند صرفاً برای دریافت تسهیلات یا شرکت در نمایشگاه منتظر حمایت باشد، باید بتواند از طریق شبکه تشکل، بازار فروش پیدا کند، با تجار و صادرکنندگان ارتباط بگیرد، محصول خود را توسعه دهد، برند شخصی ایجاد کند و وارد بازارهای داخلی و خارجی شود.
بنابراین، هدف نهایی تشکل حرفهای نباید توزیع حمایتها باشد؛ بلکه باید ایجاد ظرفیت برای تولید ثروت از هنر و صنایعدستی باشد.
تبدیل صنایعدستی از «هنر» به «زنجیره اقتصادی»
یکی از مشکلات اساسی صنایعدستی کشور، نگاه جزیرهای به این حوزه است. در حالی که صنایعدستی یک زنجیره کامل اقتصادی دارد:
طراحی → تولید → تأمین مواد اولیه → بستهبندی → برندینگ → بازاریابی → فروش → گردشگری → صادرات
اگر تنها بخش تولید مورد توجه قرار گیرد، بسیاری از ارزش اقتصادی محصول از دست خواهد رفت.
تشکل حرفهای میتواند با ایجاد ارتباط میان حلقههای مختلف این زنجیره، نقش مهمی در تبدیل صنایعدستی به یک صنعت فرهنگی و اقتصادی ایفا کند.
بهعنوان نمونه، ایجاد بانک اطلاعاتی تولیدکنندگان و هنرمندان، معرفی ظرفیتهای شهرستانها، ارتباط با تجار و فروشندگان، ایجاد شبکه فروش، برگزاری رویدادهای تخصصی، توسعه فروش اینترنتی و ایجاد ارتباط میان صنایعدستی و گردشگری میتواند بخشی از این مسیر باشد.
فرصت مهم برای شهرستانهای استان
یکی از ظرفیتهای مهم این تشکل، امکان دیدهشدن توانمندیهای شهرستانهای استان اصفهان است.
صنایعدستی در اصفهان تنها به مرکز استان محدود نمیشود و هر شهرستان، هنرمندان، رشتهها، سبکها و ظرفیتهای خاص خود را دارد.
تشکل حرفهای میتواند با ایجاد ساختاری غیرمتمرکز، برای هر شهرستان نمایندگان یا کارگروههای تخصصی ایجاد کند تا مسائل و ظرفیتهای محلی مستقیماً به ساختار مرکزی منتقل شود.
این اقدام علاوه بر افزایش عدالت در توزیع فرصتها، میتواند به برندسازی منطقهای صنایعدستی اصفهان نیز کمک کند؛ به این معنا که هر شهر و منطقه بتواند با هنر و محصول شاخص خود در بازار داخلی و خارجی شناخته شود.
نقش اتاق بازرگانی در اتصال هنر به بازار
حضور رئیس کمیسیون گردشگری و صنایعدستی اتاق بازرگانی اصفهان در این رویداد نیز از منظر توسعه اقتصادی صنایعدستی قابل توجه است.
یکی از نیازهای جدی جامعه هنری، ایجاد ارتباط میان هنرمند و بازار است. بسیاری از هنرمندان توان تولید محصول باکیفیت را دارند، اما الزاماً با اصول تجارت، صادرات، قیمتگذاری، مذاکره، برندینگ و بازارهای هدف آشنا نیستند.
از سوی دیگر، تجار و فعالان اقتصادی ممکن است به ظرفیتهای واقعی هنرمندان دسترسی نداشته باشند.
اینجاست که همکاری میان تشکل حرفهای صنایعدستی، اتاق بازرگانی و دستگاه متولی میراث فرهنگی میتواند یک مثلث مؤثر برای توسعه این حوزه ایجاد کند:
هنرمند و تولیدکننده ← تشکل حرفهای ← بازار و بخش خصوصی
اگر این ارتباط به شکل عملیاتی ایجاد شود، میتواند یکی از مهمترین موانع توسعه صنایعدستی یعنی فاصله میان تولید و بازار را کاهش دهد.
پیشنهادهای اجرایی برای آینده تشکل
برای آنکه این انتخابات به تشکیل یک ساختار صرفاً اداری و تشریفاتی منجر نشود، لازم است فعالیت تشکل از همان ابتدا بر برنامههای مشخص و قابل اندازهگیری استوار شود.
۱. ایجاد بانک اطلاعات جامع صنایعدستی استان
ثبت اطلاعات هنرمندان، تولیدکنندگان، رشتهها، ظرفیت تولید، محصولات، بازارهای هدف و سوابق حرفهای اعضا.
۲. ایجاد شبکه ارتباط با تجار و خریداران
تشکیل بانک اطلاعاتی خریداران عمده، فروشگاهها، صادرکنندگان، هتلها، مجموعههای گردشگری و بازارهای هدف داخلی و خارجی.
۳. ایجاد کارگروه صادرات صنایعدستی
تمرکز بر شناسایی بازارهای هدف، استانداردسازی محصولات، بستهبندی، قیمتگذاری و رفع موانع صادرات.
۴. توسعه فروش دیجیتال
تشکل میتواند به جای ایجاد فروشگاههای متعدد و پراکنده، یک شبکه مشترک برای معرفی و فروش محصولات اعضا ایجاد کند و هنرمندان را در زمینه تجارت الکترونیک آموزش دهد.
۵. پیوند صنایعدستی و گردشگری
برنامهریزی برای ورود صنایعدستی به هتلها، اقامتگاهها، تورهای گردشگری، فرودگاهها، مراکز فرهنگی و مسیرهای گردشگری.
۶. حمایت از نسل جوان
ایجاد برنامههای ویژه برای طراحان و هنرمندان جوان و پیوند دادن دانشگاه، طراحی معاصر و صنایعدستی.
۷. ایجاد شورای مشورتی پیشکسوتان
استفاده از تجربه استادکاران و پیشکسوتان در کنار نگاه نسل جدید میتواند از شکاف میان سنت و نوآوری جلوگیری کند.
۸. ایجاد نظام حل مسائل صنفی
تشکل باید محلی برای جمعآوری و پیگیری مسائل واقعی فعالان باشد؛ از مشکلات مواد اولیه و بیمه گرفته تا مالیات، بازار، صادرات و مجوزها.
۹. ارائه گزارش عملکرد شفاف
یکی از مهمترین عوامل اعتماد جامعه حرفهای، ارائه گزارشهای دورهای از عملکرد، تصمیمات، درآمدها، هزینهها و نتایج فعالیتهای تشکل است.
انتخابات؛ آغاز راه، نه پایان آن
اهمیت انتخابات دوم شهریور ۱۴۰۵ در این است که این رویداد را نباید پایان یک فرآیند دانست. انتخابات تنها زمانی ارزش واقعی خود را نشان خواهد داد که به برنامه، مطالبهگری، مشارکت و نتیجه ملموس برای هنرمندان منجر شود.
اعتماد ایجادشده میان جامعه صنایعدستی و ساختار تشکل، سرمایهای است که باید حفظ شود. منتخبین نیز لازم است خود را نه صرفاً نماینده گروهی از رأیدهندگان، بلکه نماینده کل جامعه حرفهای صنایعدستی استان بدانند.
از سوی دیگر، موفقیت این تشکل به همکاری دستگاههای دولتی نیز وابسته است. اگر دولت، اتاق بازرگانی، شهرداریها، دانشگاهها و سایر نهادهای مرتبط، تشکل را به عنوان یک شریک حرفهای در تصمیمسازی به رسمیت بشناسند، امکان شکلگیری یک مدل موفق از حکمرانی مشارکتی در صنایعدستی فراهم خواهد شد.
جمعبندی
نخستین دوره انتخابات تشکیل تشکل حرفهای صنایعدستی استان اصفهان را میتوان نشانهای از ورود صنایعدستی استان به مرحلهای تازه دانست؛ مرحلهای که در آن، جامعه حرفهای تلاش میکند از یک مجموعه پراکنده از هنرمندان و تولیدکنندگان، به یک جامعه سازمانیافته، مطالبهگر و اثرگذار در اقتصاد فرهنگی استان تبدیل شود.
استقبال هنرمندان از این انتخابات و حضور نمایندگان دستگاههای متولی، اتاق بازرگانی، پیشکسوتان و فعالان صنایعدستی، ظرفیت مناسبی برای ایجاد یک الگوی جدید همکاری میان دولت و بخش خصوصی ایجاد کرده است.
اگر این ظرفیت به درستی مدیریت شود، تشکل حرفهای میتواند در سالهای آینده به بستری برای کاهش وابستگی به حمایتهای مستقیم دولتی، افزایش قدرت اقتصادی هنرمندان، توسعه بازار، گسترش صادرات، ایجاد اشتغال، حمایت از نسل جوان و حفظ و بهروزرسانی میراث هنری اصفهان تبدیل شود.
در نهایت، هدف اصلی نباید صرفاً «تشکیل یک تشکل» باشد؛ هدف باید ساختن یک ساختار حرفهای و مستقل برای آینده صنایعدستی اصفهان باشد؛ ساختاری که دولت را از یک متولی مستقیم به یک شریک و تسهیلگر تبدیل کند و هنرمند را از جایگاه دریافتکننده حمایت، به جایگاه تولیدکننده، کارآفرین، صاحب برند و بازیگر اصلی اقتصاد فرهنگ ارتقا دهد.
این انتخابات، اگر با برنامهریزی، شفافیت، مشارکت واقعی و مطالبهگری حرفهای ادامه پیدا کند، میتواند نقطه آغاز مسیری باشد که در آن هنر و صنایعدستی اصفهان نه فقط به عنوان میراثی برای حفظ، بلکه به عنوان سرمایهای برای ساختن آینده اقتصادی و فرهنگی استان مورد توجه قرار گیرد.
نظرات (0)
هنوز نظری ثبت نشده است. اولین نفر باشید!