وصیتی در کنار پل خواجو؛ ماجرای پرفسور آرتور پوپ و کشف رازهای زیرزمینی معماری اصفهان

فصل اول: نگاهی که در گنبد فیروزه‌ای مسحور شد

در بهار سال ۱۹۲۵، محققی جوان از دانشگاه هاروارد و همسر دانشمندش فیلیس اکرمن، برای نخستین بار پای به میدان نقش جهان اصفهان گذاشتند. برای آرتور پوپ، تماشای تغییر رنگ گنبد مسجد شیخ لطف‌الله از کرم خاکی در صبح به صورتی ملایم در غروب، یک دگرگونی روحی بود. او در دفتر خاطراتش نوشت: «اینجا زیباترین نقطه روی کره زمین است؛ جایی که ماده به شعر تبدیل شده است.»

فصل دوم: عکاسی مخفیانه در شبستان‌های ممنوعه

در آن سال‌ها، ورود افراد غیرمسلمان و غربی‌ها به داخل مساجد تاریخی ایران اکیداً ممنوع بود. اما پوپ که نمی‌توانست جهان را از تماشای شاهکارهای کاشی‌کاری معرق محروم کند، با لباس محلی ایرانی و همراهی معماران سنتی شبانه وارد شبستان‌ها می‌شد و با دوربین‌های سنگین شیشه‌ای، از مقرنس‌ها و خطوط ثلث علیرضا عباسی عکاسی می‌کرد. حاصل ۲۰ سال پژوهش این زوج، کتاب ۶ جلدی «بررسی هنر ایران» (A Survey of Persian Art) چاپ دانشگاه آکسفورد شد که تا امروز جامع‌ترین دایره‌المعارف هنر ایران در جهان است.

فصل سوم: آرامگاه ابدی در کنار زاینده‌رود

عشق آرتور پوپ به اصفهان چنان عمیق بود که در واپسین روزهای عمرش وصیت کرد: «مرا به آمریکا نبرید؛ پیکر مرا در کنار زاینده‌رود و در نزدیکی پل خواجو به خاک بسپارید تا روحم تا ابد با صدای آب و نغمه‌های مردم اصفهان در پل خواجو هم‌نوا باشد.» امروز آرامگاه این زوج دانشمند، زیارتگاه گردشگران و پژوهشگران تاریخ هنر از سراسر جهان است.

🌐 Translations / الترجمات / 多语言指南

🇬🇧 English: An Eternal Resting Place by Khaju Bridge: Arthur Upham Pope

Story Summary: The romantic and scholarly odyssey of American art historian Arthur Upham Pope and his wife Phyllis Ackerman. Relive their daring exploration of Isfahan’s hidden architectural treasures, their monumental Oxford encyclopedia of Persian art, and their final wish to be buried on the banks of Zayandeh River by Khaju Bridge.

🇸🇦 العربية: وصية خالدة عند جسر خواجو؛ البروفيسور آرثر بوب وأسرار أصفهان

ملخص القصة: قصة العشق التاريخية لعالم الآثار الأمريكي آرثر بوب وزوجته فيليس أكرمان لمدينة أصفهان وعمارتها الإسلامية. كيف كرّسا حياتهما لتوثيق روائع الفن الفارسي في جامعة أكسفورد، واختارا جسر خواجو مرقداً أبدياً لهما.

🇨🇳 中文: 郝吉桥旁的永恒长眠——亚瑟·波普教授与伊斯法罕建筑秘史

故事概要: 讲述美国著名东方学家亚瑟·乌法姆·波普与其学者妻子菲利斯·阿克曼的波斯传奇。他们冒着危险记录谢赫洛特芙拉清真寺的穹顶奇迹，撰写传世巨著《波斯艺术调查》，并最终选择长眠在伊斯法罕郝吉桥畔的扎扬德河畔。

🇫🇷 Français: Un Vœu Éternel près du Pont Khaju: Arthur Upham Pope

Résumé du récit: La fascinante histoire d'amour de l'orientaliste américain Arthur Pope pour Ispahan. Découvrez ses expéditions secrètes dans les mosquées royales, la rédaction de la plus grande encyclopédie de l'art persan à Oxford et son mausolée érigé au bord de la rivière Zayandeh.

🇩🇪 Deutsch: Die ewige Ruhestätte an der Khaju-Brücke: Arthur Upham Pope

Zusammenfassung: Die leidenschaftliche Lebensgeschichte des amerikanischen Kunsthistorikers Arthur Pope und seiner Frau. Ihre unermüdliche Erforschung der Architektur Isfahans und ihr Vermächtnis, für immer an den Ufern des Zayandeh-Flusses bei der Khaju-Brücke begraben zu sein.

🇮🇹 Italiano: L'Eterno Riposo al Ponte Khaju: Il Professor Arthur Pope

Sintesi del racconto: La straordinaria avventura dello studioso americano Arthur Pope, innamorato dell'architettura di Isfahan. La documentazione fotografica dei capolavori safavidi e il suo eterno riposo vicino al leggendario Ponte Khaju.