صنایع دستی و گردشگری به عنوان دو بخش مکمل و پیشران اقتصاد فرهنگی، نقش مهمی در اشتغال، ارزآوری، حفظ هویت ملی و توسعه پایدار دارند. با وجود ظرفیت‌های گسترده ایران و جایگاه ویژه اصفهان به عنوان «شهر جهانی صنایع دستی»، یکی از مهم‌ترین موانع توسعه این حوزه، حاکم بودن رویکردهای جزیره‌ای و نبود هماهنگی میان نهادهای مسئول است.
صنایع دستی و گردشگری از مهم‌ترین ظرفیت‌های اقتصادی و فرهنگی ایران به شمار می‌روند. ایران با برخورداری از هزاران سال تاریخ، تنوع فرهنگی، هنرهای سنتی کم‌نظیر و جاذبه‌های طبیعی و تاریخی فراوان، از مزیت‌های قابل توجهی برای توسعه این دو بخش برخوردار است.
در قرن بیست‌ویکم، مزیت رقابتی کشورها و شهرها دیگر تنها بر پایه منابع طبیعی، سرمایه‌های فیزیکی یا صنایع سنگین تعریف نمی‌شود. امروزه خلاقیت، نوآوری، فرهنگ و سرمایه‌های فکری به عنوان مهم‌ترین منابع خلق ثروت شناخته می‌شوند. در این میان، مفهوم «اقتصاد خلاق» به یکی از مهم‌ترین رویکردهای توسعه اقتصادی تبدیل شده است؛
در دهه‌های اخیر، اقتصاد جهانی از تولیدمحوری به سمت خدمات‌محوری و سپس تجربه‌محوری حرکت کرده است. در گذشته، ارزش اقتصادی یک محصول عمدتاً به کیفیت مواد اولیه، مهارت تولید و کارکرد آن وابسته بود؛ اما امروزه مصرف‌کنندگان تنها به دنبال خرید کالا نیستند، بلکه می‌خواهند تجربه‌ای منحصربه‌فرد، احساسی و به‌یادماندنی را نیز به دست آورند.
گردشگری بدون تجربه‌های فرهنگی و هویت بومی، جذابیت خود را از دست می‌دهد و صنایع‌دستی نیز بدون دسترسی به بازار و مشتریان جدید، با محدودیت‌های جدی در فروش و توسعه مواجه می‌شود
صنعت گردشگری یکی از مهم‌ترین بخش‌های اقتصادی جهان محسوب می‌شود که علاوه بر ایجاد اشتغال، نقش مؤثری در توسعه منطقه‌ای، افزایش درآمدهای محلی و حفظ میراث فرهنگی دارد. با این حال، تجربه بحران‌های جهانی نظیر همه‌گیری کرونا، رکودهای اقتصادی، تنش‌های سیاسی و محدودیت‌های بین‌المللی نشان داد که اتکای بیش از حد مقاصد گردشگری به گردشگران خارجی می‌تواند آسیب‌پذیری اقتصادی شدیدی ایجاد کند.
بزرگ‌ترین چالش امروز هنر اصفهان، کیفیت آثار نیست، بلکه «دسترسی به بازار جهانی» است. بروکراسی‌های پیچیده گمرکی، نبود زیرساخت‌های بسته‌بندی استاندارد، عدم وجود بیمه‌های تخصصی برای آثار هنری گران‌بها و قطع ارتباط با طراحان مدرن، باعث شده تا میناکاری، قلم‌زنی و فرش اصفهان به جای حضور در حراجی‌های معتبر و خانه‌های لوکس اروپایی، در چمدان مسافران و به صورت محدود از کشور خارج شود.
مواجهه این صنعت سنتی با مولفه‌های اقتصاد مدرن و مناسبات بازار جهانی، پدیده‌ای پیچیده را شکل داده که می‌توان آن را «پارادوکس بقا» (The Survival Paradox) نامید. پارادوکس بقا زمانی رخ می‌دهد که یک خرده‌سیستم اقتصادی و فرهنگی (مانند صنایع دستی)، علیرغم برخورداری از مزیت‌های نسبی فراوان، اصالت تاریخی و توان ماندگاری فیزیکی در طول قرن‌ها، در بازآفرینی ارزش اقتصادی مدرن، افزایش سهم خود از تولید ناخالص داخلی (GDP) و پویایی ساختاری ناکام می‌ماند.
